In het kort
Jezus zocht de rijke oppertollenaar Zacheüs op in de boom, niet met een afwijzende vinger, maar met een uitnodigende hand. Gods genade kwam die dag niet alleen voor Zacheüs persoonlijk, maar voor zijn hele huisgezelschap. Dit laat de enorme kracht en reikwijdte van Gods verbond zien: de redding die Jezus in ons leven brengt, stroomt door naar onze gezinnen en blijft blijvend in huis.
De preek samengevat
Dominee Hogendooren neemt ons mee naar Jericho, waar oppertollenaar Zacheüs in de boom zit om een glimp van Jezus op te vangen. Er is een oude, aantrekkelijke traditie die vertelt dat Zacheüs na zijn bekering bisschop is geworden. Dit is een prachtig voorbeeld van hoe God onze talenten — zoals de leidinggevende capaciteiten van deze hoofdtollenaar — wil inzetten voor Zijn koninkrijk. Net zoals we dat zien bij die andere tollenaar, Levi, die de Here Jezus ging volgen.
God wil de gaven die we eerst in de wereld gebruikten, omvormen en heiligen voor Zijn werk.
Maar voor het zover is, moet Zacheüs wel eerst uit die boom komen. Misschien zou je verwachten dat Jezus met een beschuldigende vinger naar hem wijst. Zacheüs was immers een tollenaar, in de ogen van velen een vreselijke zondaar. Jezus zou met recht kunnen zeggen: "Weg zondaar, maak dat je wegkomt! Ik verdraag jouw zonden niet in Mijn nabijheid." Zo zouden wij het eerlijk gezegd ook verdienen. Maar tot onze grote verbazing wijst de vinger van Jezus niet veroordelend af. Nee, Zijn vinger wenkt! "Kom maar, Zacheüs, kom maar dichterbij." Jezus nodigt zondaren liefdevol uit om dichtbij Hem te komen, en dat is het hele hart van het evangelie.
Er vallen twee woorden sterk op in deze geschiedenis: 'haast' en 'huis'. Zacheüs komt haastig naar beneden. Net zoals de herders in het kerstverhaal met haast naar de stal gingen, omdat Gods redding een goddelijke urgentie heeft die niet tot morgen kan wachten.
Daarnaast gaat Jezus mee naar het 'huis' van Zacheüs. Het is opmerkelijk hoe vaak in de Bijbel grote gebeurtenissen juist ín huis plaatsvinden, zoals ook toen Jezus bij Martha te gast was.
Jezus stapt de woning van Zacheüs binnen en zegt: "Heden is dit huis zaligheid ten deel gevallen." Jezus is op dat moment op doorreis naar Jeruzalem om daar te lijden en te sterven. Hij zal het huis van Zacheüs na Zijn bezoek dus weer verlaten, maar de krachtige belofte is dat de zaligheid — de redding zélf — daar voor altijd achterblijft!
Dat woord 'redding' heeft enorm veel lading. De predikant vergelijkt het treffend met de reddingsboten in Katwijk. Als je als drenkeling koud en verkleumd in zee ligt en je dreigt te verdrinken, schreeuw je om hulp. Als die stoere mannen niet vliegensvlug uitvaren, ben je reddeloos verloren en ga je dood. Zo is het ook in ons leven. Jezus kwam haastig vanuit de hoge hemel naar beneden om in actie te komen. Zijn hele doel en wezen is om zondaren te redden. Zonder Hem zouden we onherroepelijk verloren zijn.
Waarom ontvangt Zacheüs deze genade? Jezus Zelf geeft het antwoord: "Omdat ook deze een zoon van Abraham is." Eerder zei Hij iets soortgelijks om Zijn ingrijpen bij de kromgebogen vrouw te verdedigen.
Dit wijst rechtstreeks op Gods trouwe verbond. Dat is geen goedkope garantie, waarbij je rustig achterover kunt leunen met de gedachte: "We hebben Abraham als vader, dus het komt vanzelf wel goed."
Maar toch is er sprake van een geweldige belofte. Als God Zijn reddende genade als zalf uitgiet over het hoofd van deze man, dan stroomt dat naar beneden, over zijn hele huishouden. Waarom zijn wij toch vaak zo benepen als we over Gods redding denken? Hij deelt enorm royaal uit. Dat geeft moed en troost aan ouders die met een snik in hun hart bidden voor hun afgedwaalde kinderen. Gods verbond met Abraham gaat immers van kind tot kind.
Terwijl de omstanders blijven mopperen dat Jezus bij een slecht mens binnengaat, zien we hoe Zacheüs daadwerkelijk een ander mens wordt. Hij staat op, als in een opstanding tot een splinternieuw leven, en deelt ruimhartig zijn bezit uit. Dat is wat pure genade met een mens doet. Laten wij elkaar niet vermoeien met oppervlakkig geklets over de nieuwe auto van de buren, maar vol verwondering tegen elkaar zeggen: "Heb je het al gehoord? Bij dat gezin is vandaag de redding in huis gekomen!"
Kernpunten
- God kan specifieke talenten en leidinggevende gaven (zoals die van Zacheüs) prachtig inzetten voor Zijn eigen koninkrijk.
- Jezus wijst een zondaar niet af met een strenge of veroordelende vinger, maar roept hem juist liefdevol dichtbij zich.
- Redding is pure noodzaak, een kwestie van leven of dood; net als een drenkeling op zee ben je zonder God reddeloos verloren.
- Jezus brengt een zaligheid en vrede in huis die blijvend is, zelfs als Hij zelf in levenden lijve weer verder trekt.
- Gods genade beperkt zich niet tot één individu, maar wil als een heilige zalf doorstromen over het hele huisgezelschap.
- De komst van Jezus leidt tot zichtbare verandering; Zacheüs begon na zijn ontmoeting direct een nieuw leven waarin hij uitdeelde aan anderen.
Wat kun je ermee?
- Maak er een gewoonte van om jezelf dagelijks niet te vragen "Wat wil ik?", maar concreet te bidden: "God, wat wilt U dat ik vandaag doe?"
- Blijf bidden voor (afgedwaalde) kinderen of kleinkinderen; pleit in je gebeden vol vertrouwen op Gods belofte en Zijn doorgaande verbond.
- Verander je alledaagse gesprekken: praat niet alleen over aardse en materiële zaken, maar deel het met anderen als je ergens in de gemeente Gods werk of redding opmerkt.
Om over na te denken
- Als jij aan God denkt, zie je dan een bestraffende vinger die jou wegstuurt, of de uitgestoken hand van Jezus die jou dichtbij roept?
- Wat zou er in de dynamiek van jouw huis en gezin veranderen als je erop vertrouwt dat de redding van Jezus écht bij jullie is binnengekomen?