Lukas 20: 1-19

De preek samengevat

De dienst begon met het aanhoren van de leefregels die God ons uit pure liefde en bescherming heeft gegeven: de Tien Geboden.

Dominee Oudehand nam ons daarna mee naar een cruciaal, gespannen moment in het leven van Jezus, namelijk Zijn scherpe confrontatie met de religieuze leiders op het tempelplein in Jeruzalem.

De kernvraag in die dagen was eigenlijk hetzelfde als de vraag waar mensen nu mee worstelen: Wie is Jezus nou echt? Vlak daarvoor, tijdens Zijn intocht in de stad, juichte de menigte Hem nog vol overgave toe als de beloofde Koning.

Toen de Joodse leiders eisten dat Jezus Zijn volgelingen de mond zou snoeren, weigerde Hij ronduit. Hij gaf aan dat de stenen het vanzelf zouden uitschreeuwen als de mensen stil zouden vallen.

Jezus reageert op de weerstand van Zijn tegenstanders door een confronterende gelijkenis te vertellen over een landheer en een wijngaard. God is in dit verhaal de eigenaar en Hij vertrouwt de zorg voor Zijn wijngaard toe aan huurders, de pachters. Dit staat symbool voor hoe God leiderschap en verantwoordelijkheid uitdeelt aan mensen. Hij geeft ons posities, bijvoorbeeld in ons werk, in de kerk (zeker met het oog op de komende verkiezingen voor kerkenraadsleden), of als opvoeder in ons gezin. Het is dan heel verleidelijk om bij 'slechte leiders' direct te wijzen naar de Trumps en de Poetins van deze wereld. Maar de dominee hield ons een persoonlijke spiegel voor: draag jij in jouw eigen leven eigenlijk wel vrucht voor je Schepper? Geven wij God de eer die Hem toekomt, of claimen we de opbrengst van ons leven stiekem gewoon voor onszelf?

Wanneer de eigenaar in de gelijkenis dienaren (wat verwijst naar de profeten uit het Oude Testament) stuurt om Zijn rechtmatige deel van de oogst op te halen, worden ze weggestuurd, ernstig mishandeld en zelfs vermoord. Je zou verwachten dat de grens voor God nu wel bereikt is. Menselijkerwijs gesproken zou de landheer direct een leger sturen om deze gewelddadige huurders keihard af te straffen. Dat zou logisch en volkomen rechtvaardig zijn. Maar in plaats daarvan doet de landheer iets wat totaal onbegrijpelijk is. Hij zegt: "Ik zal mijn geliefde zoon sturen. Mogelijk zullen zij ontzag voor hem hebben." Dit raakt de absolute kern van het evangelie: Gods ultieme verzoeningspoging. God stuurt Zijn Zoon niet als de boze aanvoerder van een hemels leger, maar kwetsbaar, als een dienaar rijdend op een ezel. Waarom? Omdat God er ten diepste niet op uit is om Zijn 'gelijk' of Zijn oogst op te eisen. Hij verlangt simpelweg naar het herstel van de gebroken relatie met ons. Hij wil verzoening.

De reactie van de huurders is echter kil en berekenend: ze slepen de zoon de wijngaard uit en vermoorden hem in de ijskoude veronderstelling dat ze dan zelf de erfenis kunnen opstrijken. Hiermee voorspelt Jezus direct Zijn eigen naderende kruisdood, buiten de muren van Jeruzalem. Hij citeert hierbij een bekende psalmtekst om de leiders te laten inzien wat ze aan het doen zijn: de steen die door de bouwers werd afgekeurd, is door God juist als de belangrijkste hoeksteen gelegd.

We kunnen wel makkelijk oordelen over die kwaadaardige leiders van toen, maar we lijken vaak veel meer op hen dan we willen toegeven. Hoe vaak vinden wij het eigenlijk wel best om ons eigen leven te leiden, zonder dat God Zich te veel met ons bemoeit? We willen wel Zijn warme zorg, maar we houden Hem liever op afstand als het gaat om onze portemonnee, onze zaken of onze diepste keuzes.

Toch laat God het daar niet bij. Gods genade breekt dwars door al onze afwijzing heen. Zelfs terwijl Jezus aan het kruis hangt — wat de ultieme menselijke afwijzing is — bidt Hij vol liefde voor Zijn moordenaars: "Vader vergeef het hen, want ze weten niet wat zij doen."

Omdat de Zoon Zichzelf opofferde, kan de Vader tóch met ons verder. We lezen dan ook later dat zelfs veel van de hardnekkige Joodse leiders alsnog tot inkeer kwamen.

Het oude 'huurcontract', waarin alles draaide om de regels en onze eigen inzet, heeft Jezus daar aan het kruis volledig verscheurd. De apostel Paulus omschrijft dat prachtig: we zijn niet gerechtvaardigd door de werken van de wet, maar door de wet van het geloof.

God heeft met ons een compleet nieuw, genadig verbond gesloten waarin de regel geldt: wie de Zoon heeft, heeft het leven.

Zo onpeilbaar diep reikt Gods liefde. Er is werkelijk geen enkele fout of tekortkoming in jouw leven groot genoeg om Gods uitgestoken hand van vergeving tegen te houden.

Kernpunten

• God heeft ons talenten, verantwoordelijkheden en posities toevertrouwd, niet omszelf te verrijken, maar om vrucht te dragen tot eer van Hem.
• Vaak claimen wij ongemerkt de volledige controle over ons leven en houden we God liever op een veilige afstand, precies zoals de pachters in de gelijkenis.
• Gods reactie op onze weigering om Hem te dienen is niet direct een vernietigend oordeel, maar onbegrijpelijk diepe liefde en geduld.
• De komst van Jezus naar de aarde is Gods uiterste, meest kwetsbare poging om de relatie met de mensheid te herstellen.
• Jezus ontbond aan het kruis het oude 'contract' van presteren en verving het door een nieuw verbond dat uitsluitend draait om genade en geloof.
• Zelfs voor de mensen die Hem het leven benamen had Jezus vergeving over; dit betekent dat echt geen enkele zonde in jouw leven te groot is voor Zijn genade.

Wat kun je ermee?

• Kijk deze week eens eerlijk naar je eigen leven: laat jij God toe in álle kamers van je hart, of houd je de deur stevig dicht als het gaat om bijvoorbeeld je werk, je relaties of je financiën?
• Als je een leidinggevende, sturende of verzorgende rol hebt, zie deze dan als een 'wijngaard' die God tijdelijk aan jou heeft uitgeleend. Probeer je beslissingen deze week bewust te nemen vanuit Zijn liefde.
• Stop met het wijzen naar de fouten van leiders ver weg in de wereld, en durf eerst in de spiegel te kijken naar hoe jij omgaat met de verantwoordelijkheid die je zelf hebt gekregen.
• Laat eventuele gevoelens van onwaardigheid los; de boodschap van vandaag laat overduidelijk zien dat Gods verlangen om jou te vergeven véél groter is dan jouw vermogen om het te verpesten.

Om over na te denken

• Op welke vlakken in jouw dagelijks leven gedraag jij je stiekem alsof je zelf de 'eigenaar' bent, in plaats van een beheerder namens God?
• Wat doet het met jou om te beseffen dat God Zichzelf in de persoon van Jezus extreem kwetsbaar en diensbaar heeft opgesteld, puur en alleen om jou voor Zich te winnen?