Galaten 2

De preek samengevat

Wanneer twee mensen in het huwelijk treden, beloven ze elkaar levenslange trouw en raken ze door de jaren heen innig met elkaar vertrouwd. Diezelfde verrassende en diepe verbondenheid voelde de bekende kerkhervormer Maarten Luther bij de brief aan de Galaten. Hij drukte dit treffend uit door te zeggen: "Ik ben getrouwd met de brief aan de Galaten. Dat is mijn Katharina." Vanuit diezelfde voorliefde en passie voor dit specifieke bijbelboek, nam de dominee ons in zijn afscheidspreek mee langs twee heldere blokken: trouw aan God en trouw aan mensen.

De kern van het evangelie is kristalhelder: een mens wordt alleen gered en gerechtvaardigd door het geloof in Jezus Christus, en absoluut niet door het krampachtig gehoorzamen aan allerlei religieuze wetten.

Toch zagen we dat het zelfs in de vroege kerk al snel misging. Toen de grote apostel Petrus op broederlijk bezoek was in Antiochië, deelde hij aanvankelijk vol vreugde de maaltijd met de heidense, niet-Joodse christenen. Maar zodra er een groep strengere, joodse broeders uit Jeruzalem aankwam, nam Petrus plotseling afstand en zonderde hij zich af. Hij bezweek onder pure groepsdruk, uit angst voor wat 'de groep' van hem zou vinden. Het is een thema dat we in ons eigen leven, op ons werk en in de kerk ook maar al te goed kennen. Paulus pikte deze huichelarij niet en sprak Petrus in het openbaar fel aan op dit gedrag, omdat het mensen buitensloot en verdeeldheid zaaide.

Paulus bracht de oplossing terug naar het hart van het christelijk geloof met een prachtige belijdenis: "Ik ben met Christus gekruisigd en niet meer ik leef, maar Christus leeft in mij."

Dit betekent dat onze oude ik met Christus in het graf is verdwenen. En hoewel we in dit aardse leven nog steeds fouten maken en we soms zwichten voor verleidingen, is het kruis sterker. We mogen rusten in de belofte van de Here Jezus die zegt dat niemand ons uit Zijn hand kan roven.

Onze trouw aan God betekent niet dat we zelf perfect zijn, maar dat we aanvaarden dat we enkel in Hem rechtvaardig zijn en er zo vrede in ons hart ontstaat.

Vanuit die genadige trouw aan God bouwde de dominee de afgelopen tien jaar een brug naar de trouw aan de medemens, specifiek in zijn werk als justitiepredikant in kliniek Veldzicht. Hier ontmoette hij mensen wier levens onherstelbaar zijn beschadigd. Dit gaat niet over berekenende maffiosi, maar over patiënten met diepe trauma's, opgelopen in hun jeugd of door zwaar drugsgebruik. Hersenen en levens zijn soms zo kapot, dat zij in psychoses vreselijke daden hebben gepleegd. In de cel was het vaak onmogelijk om met snelle of blije succesverhalen uit de Bijbel aan te komen; daar is de wereld te gebroken voor. Vaak voelde de dominee zich dan als een van de vrienden van Job: je kunt de situatie niet snel oplossen of wegnemen, maar je kunt wel trouw en desnoods zwijgend naast iemand in de ellende gaan zitten.

In die kwetsbare pastorale zorg gebruikte hij vaak het beeld van een levensboek met hoofdstukken. Soms schrijf je — of overkomt je — een gitzwart, loodzwaar hoofdstuk. De realiteit onder ogen zien is dan hard, zoals Paulus opmerkt: "Ieder moet zijn eigen pak dragen."

De feiten en pijnlijke consequenties van een misdrijf verdwijnen niet zomaar. Maar precies in datzelfde bijbelgedeelte klinkt ook de hartverwarmende oproep: "Draagt elkanders lasten."

Door aandachtig te luisteren en samen te lezen over de verloren zoon die zónder straf in de armen van zijn vader werd gesloten, hielp de dominee mensen hun last te dragen.

Hij hielp hen om te zien dat dit donkere hoofdstuk niet het einde van hun levensboek hoeft te betekenen. Trouw aan de mens is: hen bij naam noemen, het oordeel even parkeren en naast hen staan om samen de bladzijde om te slaan naar een nieuw begin. Waar schaamte en angst heersen, brengt Christus de moed om op te staan en weer voorzichtig verder te leven.

Kernpunten

• Je wordt voor de volle 100% gerechtvaardigd door het geloof in Jezus, niet door het afvinken van allerlei menselijke regels of voorwaarden.
• Groepsdruk en de angst om buiten de boot te vallen zijn van alle tijden; zelfs Petrus bezweek hieronder en sloot daardoor medegelovigen buiten.
• Als christen mag je geloven dat je oude 'ik' met Christus gestorven is en dat Hij nu in jou leeft; dit is de bron van ware levensvernieuwing.
• Omdat we in een gebroken wereld leven, blijven we fouten maken, maar de belofte staat vast dat de zonde je nooit definitief uit de hand van Jezus kan rukken.
• In de omgang met zwaar beschadigde mensen (zoals in een gevangeniskliniek) moet je soms accepteren dat je problemen niet kunt oplossen; simpelweg liefdevol aanwezig zijn is dan vaak het hoogst haalbare.
• Ieder mens moet de verantwoordelijkheid dragen voor zijn eigen daden en zijn eigen levenspakket torsen.
• Tegelijk roept het geloof ons op om naast elkaar te gaan staan en die zware lasten sámen te dragen, zodat het leven voor de ander weer draaglijk wordt.

Wat kun je ermee?

• Onderzoek bij jezelf of je in je vriendschappen, werk of gemeente weleens dingen doet uit angst voor wat anderen van je vinden. Durf je eigen, liefdevolle koers te varen en buitensluiting tegen te gaan.
• Als iemand in je naaste omgeving een grote fout heeft gemaakt of in een diep dal zit, kom dan niet direct met snelle oplossingen. Wees liever 'een vriend van Job' en bied gewoon een kop koffie en een stil luisterend oor aan.
• Besef bij het dragen van je eigen frustraties of tekortkomingen dat het 'levensboek' uit meerdere hoofdstukken bestaat. Een donkere bladzijde betekent niet dat je hele verhaal voorbij is.
• Adem de vrijheid in dat je Gods liefde niet hoeft te 'verdienen' met goed gedrag; je mag vanuit pure genade je dag beginnen.

Om over na te denken

• In welke situaties voel jij je belemmerd door verwachtingen of regels van anderen, en hoe kan het geloof jou daarvan bevrijden?
• "Christus leeft in mij." Als je dit deze week écht zou geloven en omarmen, wat zou dat dan veranderen aan de manier waarop je naar jezelf in de spiegel kijkt?
• Van wie in jouw omgeving is de rugzak momenteel eigenlijk te zwaar, en hoe zou jij de komende dagen een klein beetje van die last kunnen verlichten?